Građevinarstvo | Arhitektura | Konkursi | Građevinske firme | Građevinske mašine
Glavni meni
Početna strana

Novosti
YU Build obuke
Događaji
Konkursi i tenderi
Časopisi
Knjige
Zakoni i propisi
Građevinske firme
Softver
Građevinske mašine

Pretraga
Prijatelji
Kontaktirajte nas
Marketing
YU Build obuke
BelRe
O nama
YU Build je firma koja se bavi pružanjem konsultantskih usluga u oblasti građevinarstva za uspešnu realizaciju projekta od prve ideje do završetka gradnje.
YU Build tim
 
  YU Build Više o nama...  
Ponuda poslova
Želite da radite u struci?

Pogledajte ponudu svih poslova u arhitekturi i građevinarstvu.

Najnoviji poslovi:
Prijatelji


 


Industrija Štampaj E-mail

IZVOZ NA TRŽIŠTE EU

Tuesday, 20. January 2009.
IndustrijaU okviru Procesa stabilizacije i pridruživanja Evropska unija je 2000. godine odobrila zemljama Zapadnog Balkana trgovinske olakšice - preferencijalni pristup tržištu u vidu izuzetnih trgovinskih mera. Izuzetne trgovinske mere odnosno peferencijalni pristup na tržište EU podrazumeva izvoz u EU bez carina i količinskih ograničenja za proizvode iz Srbije, sa izuzetkom određenih proizvoda ribarstva (pastrmka), vina i junećeg mesa (babybeef – za ovaj proizvod se utvrđuju individualne kvote za svaku zemlju).

Ove mere su inicijalno važile do 2005. godina i nakon toga su novom Uredbom EU br. 1946/2005 od 14. 11. 2005. godine produžene do 2010. godine.

U kontekstu razdvajanja Srbije od Crne Gore, od januara 2006. godine ove mere se primenjuju posebno na Republiku Srbiju, odnosno Republiku Crnu Goru.
U toku uživanja preferencijalnog tretmana, zemlje korisnici su u obavezi da zadrže stepen uvozne zaštite prema EU koji je postojao u trenutku uvođenja ovih mera (u našem slučaju stepen uvozne zaštite koji je postojao krajem 2000. godine), što je detaljnije definisano klauzulom o mirovanju (the standstil clause) član 2., stav 1. Uredbe broj 2007/2000.

Otežavajuća okolnost za korišćenje ovih mera jesu veoma duge i složene procedure uspostavljanja administrativno-tehničke saradnje za izvoz tzv. osetljivih proizvoda (posebno poljoprivrednih i prehrambenih), kao i činjenica da tržište EU poseduje veoma visok nivo zahtevnih standarda kvaliteta, visok stepen zaštite potrošača i visoke zdravstvene standarde za proizvode iz trećih zemalja.

Vodeći izvozni proizvodi Srbije na tržište 25 zemalja članica EU su valjane trake iz sektora čelika, šećer, kukuruz, pneumatske gume, ravnovaljani proizvodi od gvožđa, slični proizvodi od bakra, delovi za obuću i neki hemijski proizvodi. Na strani našeg uvoza iz EU 25, vodeći proizvodi su nova putnička vozila, lekovi, bakar, polugotovi proizvodi od gvožđa i čelika, motorna transportna vozila, sredstva za pranje i čišćenje, dizel gorivo i dr.

EU kao jedinstveno tržište 25 zemalja je i vodeći poslovni partner srpskih preduzeća sa učešćem od 49 % u ukupnim trgovinskim odnosima Srbije sa svetom. Na žalost, niska konkurentnost srpske privrede predstavlja vodeći faktor našeg visokog i rastućeg deficita u trgovini sa EU – iako je izvoz u 2006. godini rastao po stopi od 38 %, a uvoz po sporijoj stopi rasta, trgovinski deficit je značajno visok – 2,4 milijarde evra i pokrivenost izvoza uvozom iznosi 53 %.

Uređenje jedinstvenog tržišta EU


Da bi tržište EU pravilno funkcionisalo, uspostavljena su odgovarajuća pravila - na prvom mestu usaglašavanje propisa na nivou EU. To znači da su sve države članice međusobno usaglasile svoje propise, prenoseći u svoja nacionalna zakonodavstva Evropsku pravnu tekovinu (Community Acquis), odnosno zajedničke evropske direktive u kojima su dati obavezni zahtevi za proizvode.
Za slučajeve koji nisu regulisani usaglašenim zakonskim propisima, ostao je princip "uzajamnog priznavanja" koji podrazumeva da, ukoliko se proizvod legalno proizvodi i prodaje u jednoj zemlji EU, i preostale zemlje moraju omogućiti njegovo slobodno kretanje na svojim tržištima (zemlja članica ima pravo da obustavi prodaju proizvoda ukoliko ima indicija da on predstavlja opasnost po opštu bezbednost, ili može ugroziti zdravlje potrošača).

Novi i Opšti pristup

Svaka zemlja koja je kandidat za pristupanje EU mora takođe da usaglasi svoje zakonodavstvo sa zakonodavstvom EU u okviru Procesa stabilizacije i pridruživanja, a na osnovu odgovarajućeg nacionalnog programa.
Slobodno kretanje roba na tržištu EU je uređeno tzv. "Novim" pristupom u tehničkoj regulativi i standardizaciji i "Opštim" pristupom u ocenjivanju usaglašenosti sa obavezujućim zahtevima za proizvode.
Novi pristup u tehničkoj regulativi i standardizaciji nastao je sa ciljem sprečavanja prepreka koje bi mogle nastati kao posledica neusaglašenosti raznovrsnih nacionalnih propisa i on je zasnovan na sledećim principima:

• Propisani suštinski zahtevi za proizvode – direktivama EU precizno je definisano koje suštinske zahteve proizvod mora da ispuni da bi mogao da se stavi na tržište EU
• Harmonizovani standardi – tehničke specifikacije za proizvode koji su u predmetu evropskih direktiva date u evropskim harmonizovanim standardima
• Pretpostavka usaglašenosti – smatra se da proizvod ispunjava suštinske zahteve date u direktivama ukoliko je izrađen u skladu sa evropskim harmonizovanim standardima

Novi i Opšti pristup važe za sve proizvode koji se stavljaju u promet na jedinstvenom tržištu EU, bilo da su proizvedeni u zemljama – članicama ili u "trećim zemljama", odnosno izvan EU, osim za proizvode proizvedene u prehrambenom, farmaceutskom, hemijskom sektoru i za proizvodnju motornih vozila i traktora.

Međutim, i za proizvode tih sektora, postoje evropske sektorske direktive u kojima su propisani obavezujući zahtevi za proizvode, tehničke specifikacije proizvoda, kao i postupci za dokazivanje usaglašenosti sa zahtevima.

Direktive novog pristupa imaju za cilj zaštitu opštih interesa: zdravlje i bezbednost građana, bezbednost poslovanja, zaštitu potrošača i zaštitu životne sredine i primenjuju se na proizvode koji se prvi put stavljaju na tržište EU – nove proizvode, na polovne proizvode uvezene iz trećih zemalja i na proizvode koji se nalaze na tržištu EU, ali su pretrpeli velike izmene u odnosu na svoju prvobitnu funkciju, tako da se mogu smatrati novim proizvodima.

Direktive novog pristupa sadrže opšte zahteve za bezbednost, a ti zahtevi se prevode u konkretna tehnička rešenja u evropskim harmonizovanim standardima. Evropski harmonizovani standardi su evropski standardi koje je usvojila Evropska organizacija za standardizaciju (CENELEC za sektor elektro-industrije i CEN za ostale industrijske sektore).

U Srbiji je, prema Zakonu o standardizaciji (Sl. list SCG br. 44/2005), koji se primenjuje od 1. 1. 2006. predviđena mogućnost objavljivanja standarda na stranom jeziku, pa tako i evropskih harmonizovanih standarda.

Primena evropskog harmonizovanog standarda je dobrovoljna, proizvođač može birati između primene tog standarda i drugog postupka kojim bi dokazao da je njegov proizvod usaglašen sa suštinskim zahtevima datim u relevantnoj direktivi Novog postupka, odnosno onoj koja se tiče njegovog proizvoda. Informacije o evropskim harmonizovanim standardima objavljuju se u službenom glasilu EU – "Official Journal".

Za proizvode za koje važe direktive Novog pristupa, istovremeno važi Direktiva o odgovornosti za proizvod (85/374/EEC). Ovom direktivom vrši se uticaj na proizvođače, uvoznike i distributere da obrate pažnju na bezbednost proizvoda, ne bi li se sprečili potencijalni problemi koji mogu prouzrokovati povrede potrošača – korisnika proizvoda ili oštećenja imovine.

Direktiva o opštoj bezbednosti proizvoda (2001/95/EC) ima za cilj da osigura stavljanje na jedinstveno tržište EU samo bezbedne proizvode.

Bezbedan proizvod

Bezbedan proizvod je, u smislu ove direktive, svaki proizvod, koji u normalnim ili razumno predvidivim uslovima korišćenja, uključujući i vek trajanja i, po potrebi, puštanje u rad i zahteve za ugradnju i održavanje, ne predstavlja nikakav rizik ili predstavlja samo najmanji rizik spojiv sa korišćenjem proizvoda, a koji se smatra prihvatljivim i usaglašenim sa visokim nivoom zaštite bezbednosti zdravlja ljudi.
Odgovornost za usaglašenost proizvoda sa propisanim zahtevima ima proizvođač.

Proizvođač

Pod proizvođačem se podrazumeva fizičko ili pravno lice pod čijim imenom se proizvod stavlja na tržište. Proizvođač projektuje i izrađuje proizvod, odnosno dorađuje, označava, sklapa, pakuje gotov proizvod, ili vrši izmenu na već postojećem proizvodu tako da se on može smatrati novim proizvodom, a sve to radi stavljanja na tržište EU.

Ovlašćeni predstavnik


Proizvođač može imati svog ovlašćenog predstavnika u EU, koji u njegovo ime i za njegov račun može preuzeti izvesne obaveze – davanje izjave o usaglašenosti proizvoda sa traženim propisima, stavljanje CE znaka na proizvod, davanje izjave o usaglašenosti. Ovlašćeni predstavnik ne odgovara za usaglašenost proizvoda u procesu proizvodnje, čak i kada je u svojstvu podugovarača učestvovao u njegovoj proizvodnji.

- Ukoliko je proizvođač iz treće zemlje i nema ovlašćenog predstavnika u EU, uvoznik je dužan da dostavi tehničku dokumentaciju nadzornom tržišnom organu (obaveza čuvanja dokumentacije postoji 10 godina od datuma izrade poslednjeg proizvoda na koji se ista odnosi).

- Distributer je odgovoran za stavljanje proizvoda na tržište za koji je znao ili je na osnovu stručnog znanja i adekvatne dokumentacije mogao znati da je opasan.
- Po direktivi, obavezna je identifikacija proizvođača na proizvodu (u vidu logoa, itd.). Ukoliko nije moguće identifikovati proizvođača, odgovorno je lice koje je stavilo proizvod na tržište EU.

- Ukoliko neispravan proizvod prouzrokuje štetu, prema direktivi o odgovornosti (85/374/EEC), proizvođač mora da nadoknadi štetu, ukoliko je veća od 500 EUR. - --- -
- Obaveza proizvođača postoji 10 godina od stavljanja proizvoda na tržište EU, a oštećena strana može zahtevati naknadu štete u roku od 3 godine.
- Proizvođač nije dužan da plati odštetu u slučajevima kada: nije plasirao proizvod na tržište, ukoliko je šteta nastala nakon puštanja proizvoda u prodaju, kada je neispravnost posledica manjkavosti propisa, ako u vreme stavljanja proizvoda na tržište naučno-tehničko znanje nije bilo na odgovarajućem nivou da bi se moglo uočiti postojanje neispravnosti.
- U cilju praćenja bezbednosti proizvoda koji se stavljaju na tržište, predviđena je obaveza država članica da imenuju organe koji vrše tržišni nadzor i sprovode odgovarajuće mere.
- U cilju brze razmene informacija između zemalja članica EU uspostavljen je sistem RAPEX (Community Rapid Information System), koji služi za brzu razmenu informacija o opasnim proizvodima na tržištu, izuzev proizvoda na koje se ne odnose direktive novog pristupa, a to su farmaceutski, medicinski i prehrambeni proizvodi.

CE oznaka


Stavljanjem CE oznake proizvođač potvrđuje da proizvod ispunjava sve zahteve predviđene relevantnim direktivama i da je obavljen postupak ocenjivanja usaglašenosti.
Proizvođač mora i da da izjavu o usaglašenosti (EC deklaracija). Proizvođači ispunjavaju zahteve navedene u direktivama ukoliko primene evropske harmonizovane standarde na koje postoji povezivanje u datoj direktivi Novog pristupa.

Ukoliko se na proizvod ne odnosi bar jedna od direktiva novog pristupa, na njega nije potrebno da se stavi CE oznaka.
Prednost CE oznake je u tome što on predstavlja neku vrstu "trgovinskog pasoša za proizvod" za tržište EU, tj. omogućeno mu je slobodno kretanje po ovom tržištu, na koje zemlje članice ne mogu uticati zabranom, osim ukoliko neke od odredbi direktiva nisu primenjene ispravno ili ukoliko postoji rizik koji nije bio predviđen pomenutim direktivama. Ovlašćenje za stavljanje CE oznake imaju proizvođač ili njegov ovlašćeni predstavnik.

Antr 1
Stavljanje CE oznake obavezno je:
• za sve nove proizvode za koje važe direktive Novog pristupa, gde god da su proizvedeni, a stavljaju se na tržište EU
• za polovne proizvode koji se stavljaju na tržište EU iz trećih zemalja
• za proizvode koji su već bili na tržištu EU, ali su u toj meri pretrpeli izmene da se mogu smatrati novim proizvodima

Autor: Dr Dragan Škobalj, dipl. inž. maš.


Preporučene knjige:

Corine kartiranje zemljišnog pokrivača u Srbiji

Cena: 1732.5 dinara

Podelite ovu stranicu sa prijateljima:
Google! Facebook! Twitter! LinkedIn!
Sledeći članakPrethodni članak

Poslednjih 5 vesti iz kategorije Industrija:
 
Vesti iz YU Builda
YU Build Newsletter
Želite da budete informisani?
Pristupite mejling listi na kojoj ćete jednom nedeljno pratiti najzanimljivije vesti iz oblasti građevinarstva i arhitekture.

 
Kupite stručne knjige
Posebno izdvajamo
Usluge koje nudimo

Od nedavno YU Build može da Vam ponudi uslugu uporedne analize idejnih rešenja koja doprinosi maksimiziranju profita i minimiziranju nepotrebnih troškova na projektu.

Pogledajte na konkretnom projektu kolike uštede su moguće evaluacijom idejnog rešenja i izradom kontrolnog projekta.

Kategorije